EHBO26 oktober 2026 · 3 min lezen

Hartklachten bij vrouwen: herkent uw BHV'er ze op tijd?

Een hartinfarct bij een vrouw verloopt lang niet altijd met de bekende pijn op de borst. Vermoeidheid, kortademigheid of pijn in kaak of rug worden makkelijk weggewuifd. Wat uw BHV'ers moeten weten om niet te lang te wachten.

Bij een hartinfarct denkt bijna iedereen aan een man die naar zijn borst grijpt. Maar hart- en vaatziekten zijn ook bij vrouwen een van de belangrijkste doodsoorzaken. En bij vrouwen verloopt een hartinfarct lang niet altijd volgens dat bekende beeld. Daardoor wordt er soms te lang gewacht, door de vrouw zelf, maar ook door collega's en hulpverleners. Voor uw BHV'ers is dit belangrijke kennis.

Ook bij vrouwen: meestal pijn op de borst

Eerst het belangrijkste: ook bij vrouwen is pijn of druk op de borst het meest voorkomende signaal van een hartinfarct. Vrouwen hebben wel vaker de minder bekende klachten, zo schrijft de Hartstichting. Denk aan:

kortademigheid, zonder dat er inspanning aan voorafging;
extreme vermoeidheid;
duizeligheid;
pijn in de bovenbuik, kaak, nek, rug of tussen de schouderbladen;
misselijkheid of braken;
een onrustig of angstig gevoel.

Zulke klachten lijken op iets onschuldigs: een griepje, een vervelende dag, last van de maag. Juist daarom worden ze makkelijk weggewuifd.

Het probleem is de herkenning

Uit een peiling van de Hartstichting in 2024 bleek dat ongeveer 40% van de vrouwen niet weet dat pijn of druk op de borst een belangrijk signaal van een hartinfarct is. Bijna 70% herkent pijn in de kaak, nek en hals niet als mogelijke klacht. Vrouwen schuiven klachten bovendien vaker af op drukte, stress, de overgang of de menstruatie. En ook omstanders en hulpverleners denken bij een vrouw met vage klachten niet altijd meteen aan het hart.

Daar komt bij dat er bij vrouwen vaker andere oorzaken in het hart spelen, zoals problemen in de kleine bloedvaatjes van het hart. Bij jongere vrouwen kan een hartinfarct ontstaan door een scheurtje in de wand van een kransslagader. Voor de eerste hulp maakt de oorzaak niet uit: de klachten zijn het signaal.

Wat doet een BHV'er?

Neem vage klachten serieus. Voelt een collega zich plotseling heel beroerd, benauwd of extreem moe, of heeft ze onverklaarbare pijn in kaak, rug of bovenbuik? Ga er niet vanuit dat het wel meevalt.
Vraag door. Sinds wanneer heeft ze er last van? Waar zit het precies? Wordt het erger? Voelt het anders dan anders?
Bel direct 112 bij een vermoeden van hartklachten. Dat is het advies van de Nederlandse richtlijnen voor eerste hulp. Laat je niet geruststellen door "het is vast de stress". Twijfel je, bel dan 112: de meldkamer beslist over het vervolg.
Laat het slachtoffer niets meer doen. Laten zitten of liggen in de houding die zij het prettigst vindt. Benauwd? Bovenlichaam hoger. Duizelig? Benen iets hoger. Maak knellende kleding los en stel gerust.
Laat een AED halen en zet die klaar, buiten het zicht van het slachtoffer. Je sluit de AED pas aan als zij bewusteloos raakt en niet normaal ademt.
Raakt zij bewusteloos en ademt zij niet normaal? Start direct met reanimeren en gebruik de AED. De reanimatie is bij vrouwen precies hetzelfde. Maak de borstkas wel helemaal vrij en doe de beha uit; een beugel kan de elektrode in de weg zitten.

Geef geen aspirine; de Nederlandse richtlijnen raden dat af. Heeft het slachtoffer eigen medicatie, zoals een nitrospray, dan neemt ze die zelf in.

Risico's die alleen vrouwen hebben

Het risico op hart- en vaatziekten neemt bij vrouwen toe na de overgang. Ook na zwangerschapsvergiftiging of diabetes tijdens de zwangerschap is het risico later in het leven hoger. Volgens de Hartstichting weten veel vrouwen dat niet. Dat is geen kennis die een BHV'er nodig heeft om eerste hulp te verlenen, maar wel iets om eens te bespreken in een toolboxmeeting of bij een voorlichtingsmoment over gezond werken.

Wat VMTA voor u kan doen

In onze BHV- en EHBO-trainingen oefenen deelnemers met het herkennen van hartklachten, ook als die er niet uitzien zoals in het boekje, en met reanimeren en de AED. Wilt u dit onderwerp eens in een toolboxmeeting behandelen? Neem gerust contact op.